ผู้วิจัย:กฤษณา พิรเวช1, โสฬพัทธ์ เหมรัญช์โรจน์2, พิม โพธิอาศน์3, เชิญขวัญ สธนเสาวภาคย์1และกิตติกร สีหาบุตร1 1ภาควิชาเวชศาสตร์ฟื้นฟู, 2ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 3ฝ่ายเวชศาสตร์ฟื้นฟู รพ.จุฬาลงกรณ์
ในปัจจุบันประชากรผู้สูงอายุมีจำนวนมากขึ้น อายุที่มากขึ้นสัมพันธ์กับความถดถอยของพุทธิปัญญา ซึ่งรวมถึง ความจำ ภาษา มิติทัศน์ และความสามารถของสมองในด้านการบริหารจัดการ ภาวะพุทธิปัญญาบกพร่องเล็กน้อย (Mild Cognitive Impairment) เป็นกลุ่มอาการที่ความจำเริ่มลดลงเกินกว่าที่ควรจะเป็นสำหรับคนที่อายุและระดับการศึกษานั้นๆ อาการมักจะไม่เป็นอุปสรรคต่อกิจกรรมในชีวิตประจำวัน แต่อาจมีความผิดปกติเล็กน้อยในการช่วยเหลือตนเองในกิจวัตรประจำวันขั้นสูง และมีความเสี่ยงสูงในการเกิดภาวะสมองเสื่อมตามมาในภายหลังได้
เครื่องกระตุ้นด้วยไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะ เป็นเครื่องมือที่มีกลไกการทำงานโดยปล่อยไฟฟ้ากระแสตรงขนาดต่ำ 0.5-2 มิลลิแอมแปร์ ขั้วไฟฟ้าจะวางบนตำแหน่งหนังศีรษะที่ต้องการกระตุ้นหรือยับยั้ง กระแสไฟฟ้าบางส่วนนั้นจะถูกส่งผ่านไปยังเนื้อสมองในตำแหน่งนั้นๆ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงความไวต่อการกระตุ้นของเซลล์ประสาทได้ และส่งผลให้เกิดการปรับเปลี่ยน และเสริมสร้างเครือข่ายการทำงานของสมอง (Neuroplasticity)
การวิจัยนี้ได้แบ่งผู้ที่มีภาวะพุทธิปัญญาบกพร่องเล็กน้อยจำนวน 45 ราย แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มแรกจำนวน 23 รายได้รับการกระตุ้นด้วยไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะบริเวณสมองส่วนหน้าฝั่งขวา โดยทำการกระตุ้นครั้งละ 20 นาที ความถี่ 3 ครั้งต่อสัปดาห์ต่อเนื่องนาน 4 สัปดาห์ กลุ่มที่สองจำนวน 22 รายได้รับการกระตุ้นลวง ประเมินผลโดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ CANTAB (Cambridge Neuropsychological Test Automated Battery) ผลการศึกษาพบว่าการกระตุ้นด้วยไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะ ช่วยเพิ่มความสามารถด้านสมาธิ ความสนใจ และความจำรูปภาพระยะสั้นได้หลังจากการกระตุ้นครั้งแรก รวมถึงการตอบสนองในด้านความจำรูปภาพระยะสั้นได้เร็วขึ้นเมื่อกระตุ้นสมองครบ 12 ครั้ง โดยในการศึกษานี้ไม่พบอาการไม่พึงประสงค์ที่รุนแรงแต่อย่างใด อาการที่พบมากที่สุดคือ ระคายเคืองบริเวณหนังศีรษะ ซึ่งจะหายได้เอง นอกจากนี้ยังพบอาการคันหนังศีรษะ, ปวดศีรษะ, เหนื่อยล้า และเวียนศีรษะได้เป็นส่วนน้อย โดยอาการไม่พึงประสงค์ทั้งหมดสามารถหายได้เองภายใน 24 ชั่วโมง
จากการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าการกระตุ้นด้วยไฟฟ้ากระแสตรงผ่านกะโหลกศีรษะ อาจเป็นทางอีกเลือกหนึ่งในการเพิ่มพุทธิปัญญาในผู้ป่วยที่มีพุทธิปัญญาบกพร่องเล็กน้อย เพื่อป้องกันและชะลอการเกิดภาวะสมองเสื่อม และช่วยส่งเสริมผลของการฟื้นฟูและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ อีกทั้งเป็นเครื่องมือที่มีความปลอดภัย และสะดวกต่อการพกพา
